شما می توانید با ارسال ایمیل خود ، بصورت رایگان مشترک شده و از بروزسانی مطلع شوید.

ایمیل خود را وارد کنید:

ناصرخسرو

لحن یا سبک این مقاله بازتاب‌دهندهٔ لحن دانشنامه‌ای استفاده‌شده در ویکی‌پدیا نیست. لطفاً کلمات ستایش‌گونه و غیر ادبی و عبارت‌های نادانشنامه‌ای را بزدایید. برای راهنمایی بیشتر راهنمای نوشتن مقاله‌های بهتر و لحن بی‌طرف را ببینید.

ابومعین ناصر بن خسرو بن حارث قبادیانی بلخی، معروف به ناصرخسرو (۳۹۴–۴۸۱ ه‍. ق) از شاعران بزرگ فارسی‌زبان، فیلسوف، حکیم و جهانگرد ایرانی[۱][۲] و از مبلغان مذهب اسماعیلی بود.[۳][۴] وی در قبادیان از توابع بلخ متولد شد و در یمگان از توابع بدخشان درگذشت.[۵] وی بر اغلب علوم عقلی و نقلی زمان خود از قبیل فلسفه و حساب و طب و موسیقی و نجوم و کلام تبحر داشت و در اشعار خویش به کرات از احاطه داشتن خود بر این علوم تأکید کرده‌است. ناصر خسرو به همراه حافظ و رودکی جزء سه شاعری است که کل قرآن را از برداشته‌است.[نیازمند منبع] وی در آثار خویش، از آیات قرآن برای اثبات عقاید خودش استفاده کرده‌است.

زندگی‌نامه

ابومعین ناصر بن خسرو بن حارث قبادیانی بلخی، معروف به ناصرِ خسرو، در ۹ ذیقعده ۳۹۴ قمری (۳ سپتامبر ۱۰۰۴ میلادی، ۱۲ شهریور ۳۸۳ خورشیدی) در روستای قبادیان بلخ در خراسان بزرگ[۶][۷] -در کشور کنونی تاجیکستان[۸]– در خانوادهٔ ثروتمندی که ظاهراً به امور دولتی و دیوانی اشتغال داشتند چشم به جهان گشود.

(اغبر = غبارآلود، مرکز اغبر = کره زمین)

در آن زمان پنج سال از آغاز سلطنت سلطان محمود غزنوی می‌گذشت. ناصر خسرو در دوران کودکی با حوادث گوناگون روبرو گشت و برای یک زندگی پرحادثه آماده شد: از جمله جنگهای طولانی سلطان محمود و خشکسالی بی‌سابقه در خراسان که به محصولات کشاورزان صدمات فراوان زد و نیز شیوع بیماری وبا در این خطه که جان عدهٔ زیادی از مردم را گرفت.

ناصر خسرو از ابتدای جوانی به تحصیل علوم متداول زمان پرداخت و قرآن را از برکرد. در دربار پادشاهان و امیران از جمله سلطان محمود و سلطان مسعود غزنوی به عنوان مردی ادیب و فاضل به کار دبیری اشتغال ورزید و بعد از شکست غزنویان از سلجوقیان در نبرد دندانقان، ناصر خسرو به مرو و به دربار سلیمان چغری بیک، برادر طغرل سلجوقی رفت و در آنجا نیز با عزت و اکرام به حرفه دبیری خود ادامه داد و به دلیل اقامت طولانی در این شهر به ناصر خسرو مروزی شهرت یافت.

وی که به دنبال سرچشمه حقیقت می‌گشت با پیروان ادیان مختلف از جمله مسلمانان، زرتشتیان، مسیحیان، یهودیان و مانویان به بحث و گفتگو پرداخت و از رهبران دینی آنها در مورد حقیقت هستی پرس و جو کرد. اما از آنچا که به نتیجه‌ای دست نیافت، دچار حیرت و سرگردانی شد و برای فرار از این سرگردانی به شراب و می‌گساری و کامیاریهای دوران جوانی روی آورد.

بنا بر نوشته اش در سفرنامه ناصرخسرو در سن چهل سالگی شبی در خواب دید که کسی او را می‌گوید «چند خواهی خوردن از این شراب که خرد از مردم زایل کند؟ اگر بهوش باشی بهتر» ناصر خسرو پاسخ داد «حکما، چیزی بهتر از این نتوانستند ساخت که اندوه دنیا ببرد». مرد گفت «حکیم نتوان گفت کسی را که مردم را به بیهشی و بی خردی رهنمون باشد. چیزی باید که خرد و هوش را بیفزاید.» ناصر خسرو پرسید «من این از کجا آرم؟» گفت «عاقبت جوینده یابنده بود» و به سمت قبله اشاره کرد. ناصر خسرو در اثر این خواب دچار انقلاب فکری شد، از شراب و همه لذائذ دنیوی دست شست، شغل دیوانی را رها کرد و راه سفر حج در پیش گرفت. وی مدت هفت سال سرزمینهای گوناگون از قبیل آذربایجان، ارمنستان، آسیای صغیر، حلب، طرابلس، شام، سوریه، فلسطین، جزیرة العرب، قیروان، تونس و سودان را سیاحت کرد و سه یا شش سال در پایتخت فاطمیان یعنی مصر اقامت کرد و در آنجا در دوران المستنصر بالله به مذهب اسماعیلی گروید و از مصر سه بار به زیارت کعبه رفت.

ناصر خسرو در سال ۴۴۴ بعد از دریافت عنوان حجت خراسان از طرف المستنصر بالله رهسپار خراسان گردید. او در خراسان و به‌خصوص در زادگاهش بلخ اقدام به دعوت مردم به کیش اسماعیلی نمود، اما برخلاف انتظارش مردم آنجا به دعوت وی پاسخ مثبت ندادند و سرانجام عده‌ای تحمل او را نیاورده و در تبانی با سلاطین سلجوقی بر وی شوریده، و از خانه بیرونش کردند. ناصر خسرو از آنجا به مازندران رفت و سپس به نیشابور آمد و چون در هیچ‌کدام از این شهرها در امان نبود به طور مخفیانه می‌زیست و سرانجام پس از مدتی آوارگی به دعوت امیر علی بن اسد یکی از امیران محلی بدخشان که اسماعیلی بود به بدخشان سفر نمود و بقیهٔ ۲۰ تا ۲۵ سال عمر خود را در یمگان بدخشان سپری کرد.

وی تمام روستاهای بدخشان را گشت. حکیم ناصر خسرو دربین اهالی بدخشان دارای شأن، مقام و منزلت خاصی است تا حدی که مردم او را به‌نام «حجت»، «سید شاه ناصر ولی»، «پیر شاه ناصر»، «پیر کامل»، و غیره یاد می‌کنند. او در ۴۸۱ قمری (۱۰۸۸ میلادی، ۴۶۷ خورشیدی) درگذشت. مزار وی در یمگان زیارتگاه است.

از ناصر خسرو زن و فرزندی نماند؛ زیرا وی تا پایان زندگانی مجرد بود.

فعالیت‌های مذهبی

ناصرخسرو حجت اسماعیلیان در خراسان بزرگ بود و در بلخ و بدخشان به ترویج این مذهب پرداخت. وی از ۴۴۴ تا ۴۸۱ در این راه کوشید به طوری که نقشی مهم در گسترش این مذهب در این ناحیه (افغانستان و تاجیکستان کنونی) ایفا کرد.[۹]

شخصیت ناصر خسرو

ناصر خسرو یکی از شاعران و نویسندگان درجه اول ادبیات فارسی است که در فلسفه و حکمت دست داشته، آثار او از گنجینه‌های ادب و فرهنگ ما محسوب می‌گردند. او در خداشناسی و دینداری سخت استوار بوده‌است، و مناعت طبع، بلندی همت، عزت نفس، صراحت گفتار، و خلوص او از سراسر گفتارش آشکار است. ناصر در یکی از قصاید خویش می‌گوید که به یمگان افتادنش از بیچارگی و ناتوانی نبوده، او در سخن توانا است، و از سلطان و امیر ترس ندارد، شعر و کلام او سحر حلال است. او شکار هوای نفس نمی‌شود، او به یمگان از پی مال و منال نیامده‌است و خود یمگان هم جای مال نیست. او بنده روزگار نیست، چرا که بندهٔ آز و نیاز نیست، این آز و نیازند که انسان به درگاه امیر و سلطان می‌آورند و می‌مانند. ناصر جهان فرومایه را به پشیزی نمی‌خرد. (از زبان خود ناصر خسرو). او به آثار منظوم و منثور خویش می‌نازد، و به علم و دانش خویش فخر می‌کند، این‌کار او گاهی خواننده را وادرا می‌کند که ناصر به یک شخص خود ستا و مغرور به خودپرست قلمداد کند.

علی دشتی در اینباره می‌گوید: مردی است با مناعت طبع، خرسند فروتن، در برابر رویدادها و سختی‌ها بردبار، اندیشه‌ورز، در راه رسیدن به هدف پای می‌فشارد. ناصر خسرو دربارهٔ خود چنین می‌گوید:

ناصر در سفرنامه رویدادها و قضاها را با بیطرفی و بی غرضی تمام نقل می‌کند. اما زمانی‌که به زادگاهش بلخ می‌رسد و به امر دعوت به مذهب اسماعیلی مشغول می‌شود، ملّاها و فقها سد راه او شده و عوام را علیه او تحریک نموده، خانه و کاشانه‌اش را به‌نام قرمطی، غالی و رافضی به آتش کشیده قصد جانش می‌کنند، به این سبب در اشعار لحن او اندکی در تغییر می‌کند، مناعت طبع، بردباری و عزت نفس دارد اما نسبت گرایش به مذهب اسماعیلی و وظیفه‌ای که به وی واگذار شده بود و نیز رویارویی با علمای اهل سنت و با سلجوقیان و خلیفگان بغداد که مخالفان سرسخت اسماعیلیان بودند، ستیز و پرخاشگری در وی بیدار می‌شود، به فقیهان و دین‌آموختگان زمان می‌تازد و به دفاع از خویشتن می‌پردازد.

آثار ناصر خسرو

ناصر خسرو دارای تالیفات و تصنیفهای بسیار بوده‌است، چنانچه خود درین باره گوید:

منگر بدین ضعیف تنم زانکه در سخن / زین چرخ پرستاره فزونست اثر مرا

آثار ناصر خسرو عبارت اند از:

  • دیوان اشعار فارسی
  • دیوان اشعار عربی (که متأسفانه در دست نیست). خود دربارهٔ دو دیوان فارسی و تازی چنین گوید:

بخوان هر دو دیوان من تا ببینی / یکی گشته باعنصری، بحتری

یا:

این فخر بس مرا که به هر دو زبان / حکمت همی مرتب و دیوان کنم

  1. روشنایی‌نامه
  2. سعادت‌نامه
  3. دلیل‌المتحرین
  4. دیوان اشعار
  5. جامع‌الحکمتین

رساله ایست به نثر دری (فارسی) در بیان عقاید اسماعیلیان.

  • خوان‌الاخوان – کتابیست به نثر در اخلاق و حکمت و موعضه.
  • زادالمسافرین – کتابی است در بیان حکمت الهی به نثر روان.
  • گشایش و رهایش – رساله‌ای است به نثر روان فارسی، شامل سی پرسش و پاسخ آنها.
  • وجه دین – رساله ایست به نثر در مسائل کلامی و باطن و عبادات و احکام شریعت.
  • بستان‌العقول و دلیل المتحرین که از آنها اثری در دست نیست.
  • سفرنامه – این کتاب مشتمل بر بخشی از مشاهدات سفر هفت ساله ایشان بوده و یکی از منابع مهم جغرافیای تاریخی به حساب می‌آید.
  • سعادت‌نامه – رساله ایست منظوم شامل سیصد بیت.
  • روشنایی‌نامه – این رساله نیز به نظم فارسی است.

غیر از کتابها و رساله‌های فوق کتابها و رساله‌های دیگری نیز به حکیم ناصرخصرو ونسبت داده شده‌اند که بعضی افراد در تعلق آنها تردید کرده‌اند. نام این کتابها و رسالات عبارت است از: اکسیر اعظم، در منطق و فلسفه و قانون اعظم؛ در علوم عجیبه – المستوفی؛ در فقه – دستور اعظم – تفسیر قرآن – رساله در علم یونان – کتابی در سحریات – کنزالحقایق – رساله‌ای موسوم به سرگذشت یا سفرنامه شرق و رساله‌ای موسوم به سرالاسرار. مهمترین و معروف‌ترین اثر ناصر خسرو سفرنامه ناصر خسرو است که مختصری از گزارش مشاهدات مسافرت هفت ساله ناصر خسرو است و به زبان‌های متعددی ترجمه شده است حکیم ناصر خسرو دارای تآلیفات زیادی بوده که برخی از آنها به مرور زمان نابود شده‌است و به دوران ما نرسیده‌اند. چنانچه خود در بارة تالیفات و تصنیفاتش گوید:

این کتابها عبارت اند از:

۱ – دیوان اشعار به فارسی

۲ – دیوان اشعار عربی که در دست نیست. خود در مورد دو دیوان پارسی و عربی خویش گوید:

یا:

۳ – جامع الحکمتین – رسالة است به نثر دری در بیان عقاید اسماعیلی.

۴ – خوان الاخوان – کتابی است به نثر دری در اخلاق و حکمت و موعظه.

۵ – زادالمسافرین – کتابی است در حکمت الهی بزبان دری.

۶ – گشایش و رهایش – رساله لیست به نثر دری شامل سی سؤال و جواب آنها.

۷ – وجه دین – کتابیست به نثر دری در مسایل کلامی و باطن عبادات و احکام شریعت.

۸ – دلیل المتحرین – مفقود. (در بیان الادیان ابوالمعالی از آن نام برده شده‌است)

۹ – بستان العقول – آنهم مفقود.

  1. – سعادت نامه – رساله ایست منظوم شامل سیصد بیت.
  2. – روشنایی نامه – این هم یک رساله منظوم است.

به غیر از اینها کتب و رسالات دیگری نیز منسوب به حکیم ناصر خسرو هستند که ازین قرارند:

اکسیر اعظم، قانون اعظم، دستور اعظم، کنزالحقایق، رسالة الندامه الی زادالقیامه و سرالاسرار.

نمونه اشعار

منابع

  • کرامت الله تفنگدار شیرازی، دیوان اشعار، تهران ۱۳۷۴
  • دکتر جعفر شعار، گزیده‌ای اشعار ناصر خسرو. تهران ۱۳۷۰
  • برتلس، ناصر خسرو و اسماعیلیان. مسکو ۱۹۴۶. (به روسی)
  • سفر نامه ناصر خسرو ساده و روان‌نویسی شده [۱]
  1. Milaha, V. Christides, The Encyclopaedia of Islam, Vol. VII, ed. C.E. Bosworth, E. Van Donzel, W.P. Heinrichs and CH. PELLAT, (Brill, 1991), 43.
  2. Nasir-i Khusraw, Azim Nanji, The Encyclopaedia of Islam, Vol. VII, 1006.
  3. G.E. Tetley (27 October 2008). The Ghaznavid and Seljuk Turks: Poetry as a Source for Iranian History. Routledge. pp. 18–. ISBN 978-1-134-08439-5. 
  4. http://www.iranicaonline.org/articles/badaksan
  5. Ludwig W. Adamec (2009), Historical Dictionary of Islam, p.237. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-6161-5.
  6. “Nasir Khusraw”. Internet Encyclopædia of Philosophy. 2005. 
  7. “Nāṣir-i Khusraw – born 1004, Qubādiyān, Merv, Khorāsān [Iran]—died c. 1072, /77, Yumgān, Badakshān, Central Asia [now in Afghanistan]), poet, theologian, and religious propagandist, one of the greatest writers in Persian literature”. Encyclopædia Britannica. 2011. 
  8. “Qabodiyon, Tajikistan – Geographical Names, map, geographic coordinates”. geographic.org. 
  9. اسماعیلیه در افغانستان

جستارهای وابسته

  • شعر سبک خراسانی
  • شاعران پارسی‌گوی
  • سفرنامه ناصر خسرو

پیوند به بیرون

مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ناصرخسرو در ویکی‌گفتاورد موجود است.

دانشمندان

فلاسفه

علمای اسلامی

شاعران و عارفان

تاریخ‌دانان
چهره‌های سیاسی


Article source: https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%D8%AE%D8%B3%D8%B1%D9%88

               
عکس محصول عکس محصول عکس محصول عکس محصول
     
آموزش جامع تصویری سنتور-اورجینال--550 مجموعه موسیقی آرامش بخش/اورجینال آموزش آواز و تصنیف خوانی/اورجینال مجموعه موسیقی آرامش بخش/اورجینال
     

توسط استاد علیرضا عبداللهی

مجموعه بی نظیر موسیقی های آرامش بخش

آموزش آواز و تصنیف خوانی تصویری

مجموعه بی نظیر موسیقی های آرامش بخش
 

     
15,500 تومان خرید آموزش جامع تصویری سنتور-اورجینال--550 12,000 تومان خرید  مجموعه موسیقی آرامش بخش/اورجینال 15,600 تومان خرید  آموزش آواز و تصنیف خوانی/اورجینال 5,500 تومان خرید مجموعه موسیقی آرامش بخش/اورجینال
     
     
               
عکس محصول عکس محصول عکس محصول عکس محصول
     
فیلم های تکنیکهای ویلن کلاسیک violin tecniqe 50 سال موسیقی ایران /اورجینال 50 سال موسیقی ایران /اورجینال بسته آموزش دف مشق عشق=دو نرم افزار+یک کتاب+هدیه آموزش مجازی دف
     

توسط اساتید برجسته ویولن کلاسیک
شماره مجوز: 155/6545

مجموعه ای از بهترین و ماندگارترین آهنگهای ایران

مجموعه ای از بهترین و ماندگارترین آهنگهای ایران

دو نرم افزار+کتاب آموزش دف مشق عشق

     
22,000 تومان خرید فیلم های تکنیکهای ویلن کلاسیک violin tecniqe 6,900 تومان خرید 50 سال موسیقی ایران /اورجینال 5,000 تومان خرید 50 سال موسیقی ایران /اورجینال 35,000 تومان خرید بسته آموزش دف مشق عشق=دو نرم افزار+یک کتاب+هدیه آموزش مجازی دف
     
     
               
عکس محصول عکس محصول عکس محصول عکس محصول
     
مجموعه موسیقی کلاسیک آرامش خیال (مجموعه موزیک بی کلام) 50 سال موسیقی سنتی موسقی مخصوص یوگا و مدیتیشن
     

بیش از 100 ساعت موسیقی کلاسیک از نوابغ دنیای موسیقی
2DVD
اورجینال

مجموعه موزیک بی کلام آرامش خیال
موسیقی درمانی
گلچینی از بهترینهای جهان
اورجینال
 

فول آرشیو 50 سال موسیقی قدیمی و اصیل ایران با بالاترین کیفیت موجود 
اورجینال

شماره مجوز 155/731482
اورچینال

     
14,500 تومان خرید مجموعه موسیقی کلاسیک 14,800 تومان خرید آرامش خیال (مجموعه موزیک بی کلام) 14,500 تومان خرید 50 سال موسیقی سنتی 18,000 تومان خرید موسقی مخصوص یوگا و مدیتیشن
     
     
               
عکس محصول عکس محصول عکس محصول عکس محصول
     
کاملترین پکیج آموزش ارگ-اورجینال 265 یادگه موسیقی ایران-اورجینال آهنگ های زیبا تر از بهار برای کودکان-ارجینال-203 پکیج طلایی موسیقی سنتی ایران
     

آشنایی با تمام نکات ریتم سازی .بصورت گام به گام از مبتدی تا حرفه ای

-حاوی 2 CDاورجینال-MP3- عبدالعلی وزیری-عبدالوهاب شهیدی-عمادرام-

کیفیت عالی

بیش از 20 GB موسیقی سنتی ایرانی
بالاترین کیفیت نسبت به سایر محصولات
اوریجینال

     
7,000 تومان خرید کاملترین پکیج آموزش ارگ-اورجینال 265 7,900 تومان خرید یادگه موسیقی ایران-اورجینال 10,000 تومان خرید آهنگ های زیبا تر از بهار برای کودکان-ارجینال-203 23,000 تومان خرید پکیج طلایی موسیقی سنتی ایران
     
     
               
عکس محصول عکس محصول عکس محصول عکس محصول
     
تنبک نوازی بهمن رجبی منتخب آثار سید جواد ذبیحی پکیج آموزش آهنگ سازی و خوانندگی-اورجینال 472 آموزش سه تار/اورجینال
     

سخنرانی وتنبک نوازی بهمن رجبی 
استاد بی بدیل
دونوازی رضا خراشادی زاده
اورجینال

منتخب آثار سید جواد ذبیحی
کیفیت اورجینال

این مجموعه آموزشی به همراه کلیه نرم افزار های آهنگ سازی و خوانندگی می باشد

آشنایی و آموزش کامل تمامی نکات سه تار

     
12,900 تومان خرید تنبک نوازی بهمن رجبی 13,000 تومان خرید منتخب آثار سید جواد ذبیحی 20,000 تومان خرید پکیج آموزش آهنگ سازی و خوانندگی-اورجینال 472 15,600 تومان خرید  آموزش سه تار/اورجینال
     
     
               
عکس محصول عکس محصول عکس محصول عکس محصول
     
خورشید طلایی (گیتار کلاسیک-فلامنگو-گیتار پاپ) -ساعتها موزیک بی کلام موسیقی درمانی با نغمه های آرام بخش بی کلام-اورجینال موزیک فیلم 2( متن فیلم های مشهور)-اورجینال موسیقی بی کلام (آثار برگزیده موسیقی ایرانی)
     

بیش از 100 شاثر از نوزندگان چیره دست درهرکدام از قسمتها گیتار کلاسیک-فلامنگو

-انتخاب ملودی ها توسط کارشناسان و روانشناسان

-حاوی 5 CD - موزیک فیلم های EVITA- DOORS- BLOW- CLUELESS

به صورت MP3- شامل آثار برگزیده موسیقی ایرانی-قابل پخش در تمامی دستگاه ها

     
9,300 تومان خرید خورشید طلایی (گیتار کلاسیک-فلامنگو-گیتار پاپ) -ساعتها موزیک بی کلام 6,500 تومان خرید موسیقی درمانی با نغمه های آرام بخش بی کلام-اورجینال 6,300 تومان خرید موزیک فیلم 2( متن فیلم های مشهور)-اورجینال 9,400 تومان خرید موسیقی بی کلام (آثار برگزیده موسیقی ایرانی)
     
     
               
عکس محصول عکس محصول عکس محصول عکس محصول
     
آموزش موسیقی و ساز بلز برای کودکان-اورجینال نرم افزار ساز شناسی ملل-اورجینال موسیقی ملل (موسیقی کشورهای گوناگون جهان) MP3-اورجینال فیلم آموزشی The Art Of Violin
     

موزش تئوری موسیقی-همراه با تمرین و اجرا-آشنایی با مضراب

نرم افزار ساز شناسی ملل-آشنایی با بیش از 200 نوع ساز مختلف با جزئیات و..

موسیقی ملل-موسیقی کشورهای گوناگون جهان-قابل اجرا بر روی دستگاههای مجهز به MP3

اورجینال
شماره مجوز 155/6545

     
6,900 تومان خرید آموزش موسیقی و ساز بلز برای کودکان-اورجینال 8,300 تومان خرید نرم افزار ساز شناسی ملل-اورجینال 9,300 تومان خرید موسیقی ملل (موسیقی کشورهای گوناگون جهان) MP3-اورجینال 14,000 تومان خرید فیلم آموزشی The Art Of Violin
     
     
               
عکس محصول عکس محصول    
     
فیلم آموزشی شش درس ویولن منوهین yehudi menuhin اورجینال آموزش موسیقی به کودکان و نوجوانان توسط لئونارد برنستاین با همراهی ارکستر فیلارمونیک نیویورک    
     

اورجینال
شماره مجوز:155/394028

اورجینال
شماره مجوز:14/25365412

   
     
18,000 تومان خرید فیلم آموزشی شش درس ویولن منوهین yehudi menuhin اورجینال 90,000 تومان خرید آموزش موسیقی به کودکان و نوجوانان توسط لئونارد برنستاین با همراهی ارکستر فیلارمونیک نیویورک        

دیدگاه خود را به ما بگویید.

*

code